تاریخچه قصر بهرام

درباره قصر بهرام دو روایت نقل می‌شود:
روایت اول می‌گوید تاریخچه ساخت این بنا به دوره ساسانی باز‌می‌گردد، در آن زمان کل بنا از سنگ و ساروج (که از خاک رس و آهک تشکیل می‌شود و ملات سنتی مناسب بخش‌های کویری است و ماندگاری بالایی دارد) ساخته شده است.
مدرک دقیقی وجود ندارد که این بنا متعلق به دوره ساسانی است اما از جایی که این بنا در مسیر جاده ابریشم ساخته شده و در آن زمان برای رفت و آمد به چین و انتقال فرش و جواهرات زیاد از این جاده استفاده می‌شده است و بناهای زیادی در این مسیر ساخته می‌شده بنابراین دور از ذهن نیست که قصر بهرام نیز در همان زمان ساخته شده باشد.


همچنین به دلیل وجود برخی نشانه‌ها در اجزای این ساختمان گمان می شود که در ساخت آن از مهندسان خارجی نیز کمک گرفته شده است.
روایت دوم که تاکید بیشتری روی آن می‌شود می‌گوید که این بنا در دوره صفوی بازسازی شده است و کاربری قصر به خود گرفته است و به همین دلیل در بسیاری از منابع به عنوان عمارت صفوی از آن یاد می‌شود.
در خیلی از منابع به این بنا نام کاروانسرا را نیز داده‌اند اما ما به دلایل زیر اعتقاد داریم که این بنا کاروانسرا نیست:
۱- معمولا در اطراف کاروانسرا‌ها ۴ برج نگهبانی وجود دارد که ما در این بنا، برج نگهبانی نمی‌بینیم.
۲- وجود بهار خواب و شاهنشین در کاروانسرا بی‌معنی است در صورتی که این بنا دارای بهار‌خواب و شاهنشین می‌باشد.
۳- این بنا در نزدیکی یک چشمه آب شیرین که از سیاهکوه جاری می‌شود ساخته شده است و از طریق یک سیستم آبرسانی سفالی بسیار دقیق به آب شیرین دسترسی پیدا می‌شده است. معمولا سیستم لوله کشی این چنینی برای کاروانسرا استفاده نمی‌شود.
بیشتر تصور می‌شود این بنا یک قصر است که در مکانی دور ساخته شده است.
البته افراد محلی می‌گویند این بنا مدتی نیز سربازخانه بوده است.
قصر بهرام دارای یک شاهنشین به مساحت ۴۰ متر، سردابخانه (یخچال) و بهارنشین است. همچنین شامل ۲۰ اتاق که قابل استفاده هستند و ۵ اتاق که اکنون به عنوان آشپزخانه، محل نگهداری وسایل و ... از آن استفاده می گردد.
قصر بهرام دارای دو در شمالی و جنوبی است:
درب شمال برای دسترسی به دشت و کویر استفاده می‌ شود و درب جنوبی قصر نیز به حرمسرا راه دارد.

این در رو به سیاهکوه باز می‌شود.

همانطور که گفتیم این قصر در مسیر جاده ابریشم و در جاده سنگفرش واقع شده است که این جاده را می توان از شاهکارهای معماریی دوران صفوی دانست. در آن زمان شاه عباس صفوی با توجه به تردد فراوان مردم در جاده ابریشم متوجه شد که در هنگام بارندگی مردم زمان عبور در نمک زارهای کویر فرو می روند به همین دلیل ۳۴ کیلومتر از این منطقه را جاده سنگفرش احداث کرد و اول جاده سنگفرش هم یک میل سنگی ۵ متری قرار داد تا هرکسی از هرکجا که می خواست از این منطقه عبور کند از روی این جاده برود. جاده سنگفرش در حدود ۳۰ تا ۳۵ کیلومتر در امتداد جاده ابریشم بوده و در حدود ۵ متر عرض دارد و عمق آن از ۷ لایه ساخته شده است. این لایه‌ها شامل: چوب، زغال، خاکستر، ساروج و سنگ سیاه بوده است.

این بنا در دوره صفوی نیز دچار تخریب می‌شود تا دوره قاجار که دوباره مورد بازسازی قرار می‌گیرد. در واقع نما و سازه‌ای که ما در حال حاضر مشاهده می‌کنیم متعلق به دوره قاجار است.
این قصر در زمان رضا شاه پهلوی و هنگامی که به دنبال دستگیر کردن یاغی‌ها بود به تصرف یاغی هادر آمده بود و پس از آن‌هم اربابان به عنوان یک خانه تفریحی، گاه و بیگاه از آن استفاده می‌کردند.
در سال ۱۳۷۲ میراث فرهنگی تهران این بنا را به مدت ۴ سال دوباره بازسازی کرده و پس از آن این بنا در اختیار سازمان محیط زیست سمنان به جهت استفاده شکاربان‌ها قرار داده شد. قسمت آشپزخانه هم جدید است و در همین دوره توسط میراث فرهنگی بنا نهاده شده است.
قصر بهرام در پارک ملی کویر قرار دارد و به همین دلیل برای افراد عادی و بدون مجوز محیط زیست امکان بازدید از آن وجود ندارد چرا که این منطقه دارای گونه‌های حیات وحش خاص و حفاظت شده است و به جهت شکار نکردن آن‌ها ورود افراد کنترل می‌گردد.
از مهمترین نکات این قصر و محیط اطرافش عدم وجود آلودگی نوری است که این محل را به مکانی مناسب برای رصد ستارگان تبدیل کرده است.
این بنا در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۵۴ ثبت ملی شده است.